Program Partii Razem dla nauki w pigułce
Nakłady na badania spadły w 2024 roku do 1,41% PKB, pierwszy raz od lat. Razem chce podnieść je docelowo do 3% PKB, związać finansowanie uczelni z inflacją i sprawić, żeby doktorant miał umowę o pracę i pensję powyżej minimalnej, grant dostawał co czwarty projekt, a nauką nie sterował minister z klucza politycznego.
Więcej stabilnych pieniędzy w nauce ma sens dopiero razem z godną pracą badaczy, niezależnością od polityki i dostępnymi studiami.
Nakłady na badania i rozwój wyniosły w Polsce 1,41% PKB w 2024 roku i realnie spadły. Razem chce podnieść je docelowo do 3% PKB rocznie, ustawowo zagwarantować finansowanie Narodowego Centrum Nauki tak, by grant dostawał co czwarty projekt, i związać subwencje uczelniane z inflacją. Postulaty, liczby i źródła.
Wejdź w tematDoktorant przed oceną śródokresową dostaje 3570,50 zł brutto przy płacy minimalnej 4806 zł, a minimalna stawka zasadnicza asystenta wynosi 4825 zł. Razem chce umów o pracę dla doktorantów, wynagrodzeń nie niższych niż płaca minimalna, ustawowej waloryzacji płac na uczelniach i w PAN oraz wyegzekwowania jawności konkursów akademickich. Postulaty, liczby i źródła.
Wejdź w tematZaawansowanych badań „nie udźwignie sektor prywatny” — to zadanie państwa. Ale państwo, które finansuje naukę, nie może nią sterować politycznie. Razem zapowiada Strategię Naukową Państwa z jasnymi priorytetami, wsparcie transferu wiedzy do przemysłu oraz zapewnienie niezależności nauki. Postulaty, liczby i źródła.
Wejdź w tematStudia stacjonarne na uczelni publicznej są bezpłatne, a utrzymanie się na nich kosztuje kilka tysięcy złotych miesięcznie. Razem chce finansowania budowy i remontów akademików, obowiązkowych stołówek non-profit oraz wyższych stypendiów z zasadą „złotówka za złotówkę” i podwyższonym progiem dochodowym. Postulaty, liczby i źródła.
Wejdź w tematPozwolenie na utworzenie kierunku wydaje minister, a opinia Polskiej Komisji Akredytacyjnej go nie wiąże — w latach 2022–2023 kierunek lekarski otwarło 17 uczelni, z czego 11 bez pozytywnej oceny PKA. Razem chce znieść uznaniowość ministra i zwiększyć nadzór Komisji nad nowo otwieranymi kierunkami oraz nad prywatnymi szkołami wyższymi. Postulaty, liczby i źródła.
Wejdź w tematRoczne pensum nauczyciela dydaktycznego wynosi do 360 godzin, a ustawa dopuszcza — za jego zgodą — nadgodziny sięgające dwukrotności pensum. Przy stawce zasadniczej 4825 zł zgoda bywa formalnością. Razem zapowiada stopniowe zmniejszenie pensum pracowników naukowo-dydaktycznych do 180 godzin rocznie i wiąże jakość kształcenia z waloryzacją płac oraz przewidywalnym finansowaniem uczelni.
Jeszcze w kadencji 2012–2015 pozytywną opinię o utworzeniu nowego kierunku dostawało 68% wniosków, w kadencji 2020–2023 już 50,2%, a w 2024 roku tylko 26,3%. Sito się zacieśniło, choć decyzja i tak należy do ministra, którego opinia Komisji nie wiąże. Razem chce zwiększyć nadzór PKA nad nowo otwieranymi kierunkami i znieść uznaniowość ministra.
Deklaracja programowa Razem używa wprost określenia „prywatne szkoły wyższe, służące za fabryki dyplomów” i wiąże z nim jeden konkretny środek: zwiększony nadzór Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Nie ma w programie zakazu, likwidacji ani odcięcia uczelni prywatnych od środków publicznych — i warto to powiedzieć wprost, bo takie postulaty krążą w debacie.
Każdy postulat ma tu źródło, liczbę i konkret. Zobacz, jak Razem chce wyrwać polską naukę z polityki zaciskania pasa.
